Chênh lệch huyết áp tâm thu và tâm trương bao nhiêu là bình thường?

Mục lục

Chênh lệch huyết áp tâm thu và tâm trương bao nhiêu là bình thường? Bạn vừa đo huyết áp và thấy 120/80 mmHg, rồi thắc mắc: “Hai số này lệch nhau 40 mmHg, vậy có bình thường không?”. Hoặc có người đo được 150/80 mmHg, chênh tới 70 mmHg và bắt đầu lo không biết có vấn đề gì.

Thực ra, khoảng cách giữa hai con số này có tên là hiệu áp hay pulse pressure. Đây là một chỉ số có thể cung cấp thêm thông tin về huyết áp và mạch máu, nhưng không nên dùng riêng nó để tự chẩn đoán bệnh.

Trả lời nhanh: Chênh lệch huyết áp khoảng 40 mmHg là mức điển hình ở người trưởng thành lúc nghỉ.

Chênh lệch giữa huyết áp tâm thu và tâm trương được tính như thế nào?

Rất đơn giản: bạn lấy huyết áp tâm thu trừ huyết áp tâm trương.

Ví dụ:

Huyết áp 120/80 → 120 – 80 = 40 mmHg
Huyết áp 130/80 → 130 – 80 = 50 mmHg
Huyết áp 140/80 → 140 – 80 = 60 mmHg
Huyết áp 150/80 → 150 – 80 = 70 mmHg

Khoảng cách này được gọi là hiệu áp.

Theo Mayo Clinic, hiệu áp được tính bằng cách lấy số tâm thu trừ số tâm trương. Với huyết áp 120/80 mmHg, hiệu áp là 40 mmHg và đây được xem là mức khỏe mạnh điển hình.

Bạn có thể nhớ rất nhanh:

Hiệu áp = Tâm thu – Tâm trương.

Ví dụ bạn đang có huyết áp 135/75 thì hiệu áp là 60 mmHg.

Vậy chênh lệch huyết áp tâm thu và tâm trương bao nhiêu là bình thường?

Khoảng 40 mmHg là mức điển hình, nhưng không nên hiểu rằng cứ khác 40 mmHg là bất thường.

Cleveland Clinic cũng sử dụng 40 mmHg làm mức hiệu áp bình thường điển hình. Hiệu áp có thể thay đổi theo tuổi, tình trạng mạch máu và nhiều yếu tố khác.

Một số tài liệu y khoa thường dùng khoảng 40-60 mmHg để mô tả khoảng hiệu áp thường gặp, trong khi Mayo Clinic lưu ý rằng hiệu áp trên 40 mmHg nói chung cần được nhìn trong bối cảnh tổng thể và mức trên 60 mmHg có liên quan với nguy cơ tim mạch cao hơn, đặc biệt ở người lớn tuổi.

Vì vậy, thay vì hỏi:

“Hiệu áp của tôi có đúng 40 không?”

nên hỏi:

“Hiệu áp của tôi có thường xuyên rộng bất thường không, và hai chỉ số huyết áp của tôi đang ở mức nào?”

Đó mới là cách nhìn thực tế hơn.

Hiệu áp 50, 60 hay 70 mmHg có đáng lo không?

Không thể kết luận chỉ dựa vào hiệu áp của một lần đo.

Xem thêm: Tê tay có phải là dấu hiệu đột quỵ không? Cách phòng ngừa và điều trị

Ví dụ:

130/80 → hiệu áp 50 mmHg.

Nếu bạn khỏe mạnh, đo đúng cách và các lần đo khác cũng tương tự, con số này không tự động có nghĩa là bạn đang mắc bệnh.

Nhưng:

150/80 → hiệu áp 70 mmHg.

Lúc này cần chú ý hơn, không phải chỉ vì hiệu áp là 70 mà còn vì huyết áp tâm thu 150 mmHg đã cao.

WHO hiện định nghĩa tăng huyết áp ở người trưởng thành khi huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên và/hoặc huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên, được xác nhận ở các ngày khác nhau.

Nói cách khác, nếu bạn có hiệu áp rộng nhưng số tâm thu vẫn nằm trong giới hạn phù hợp thì cách xử lý sẽ khác với trường hợp hiệu áp rộng kèm huyết áp tâm thu cao kéo dài.

Tại sao càng lớn tuổi thì khoảng cách giữa hai số huyết áp càng rộng?

Đây là điều khá thường gặp khi tuổi tăng.

Khi còn trẻ, động mạch thường có độ đàn hồi tốt hơn. Khi tim bơm máu, mạch có thể giãn ra để hấp thụ một phần áp lực.

Theo tuổi, các động mạch lớn có xu hướng cứng hơn. Khi đó, huyết áp tâm thu có thể tăng trong khi huyết áp tâm trương tăng ít hơn hoặc thậm chí giảm.

Cleveland Clinic ghi nhận sau khoảng tuổi 50, tâm thu thường tiếp tục tăng còn tâm trương có xu hướng giảm dần; kết quả là hiệu áp rộng hơn.

Hướng dẫn ESC 2024 cũng mô tả xu hướng tương tự: huyết áp tâm thu tăng theo tuổi, trong khi tâm trương tăng đến khoảng trung niên rồi có thể ổn định hoặc giảm, khiến hiệu áp rộng dần.

Vì vậy, nếu bố mẹ hoặc người lớn tuổi trong gia đình thường có kiểu 150/80, 160/80 hoặc 150/70, không nên chỉ nhìn số dưới và nghĩ “80 là đẹp nên không sao”.

Hiệu áp rộng có phải là dấu hiệu mạch máu bị cứng không?

Có thể liên quan, nhưng không thể khẳng định chỉ từ một lần đo.

Độ cứng của động mạch là một trong những yếu tố làm hiệu áp tăng, đặc biệt khi tuổi cao. Khi động mạch kém đàn hồi, áp lực tạo ra khi tim co bóp có thể tăng lên rõ hơn.

Mayo Clinic cho biết cứng động mạch lớn là nguyên nhân quan trọng khiến hiệu áp tăng ở người lớn tuổi.

Tuy nhiên, hiệu áp còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác như lượng máu tim bơm ra, nhịp tim và tình trạng sức khỏe tại thời điểm đo.

Vì vậy, hiệu áp rộng không đồng nghĩa chắc chắn với “mạch máu bị xơ vữa”.

Nếu chỉ số này thường xuyên cao, bác sĩ sẽ nhìn cả huyết áp, tuổi, bệnh nền và các yếu tố nguy cơ tim mạch khác.

Hiệu áp bao nhiêu thì được xem là rộng?

Không có một con số duy nhất phù hợp để tự chẩn đoán cho tất cả mọi người.

Mayo Clinic lưu ý hiệu áp trên 60 mmHg có liên quan đến nguy cơ bệnh tim mạch, đặc biệt ở người lớn tuổi.

Cleveland Clinic cho biết hiệu áp từ 60 mmHg trở lên là mức nên trao đổi với nhân viên y tế nếu xuất hiện bất thường hoặc lặp lại; mức trên 100 mmHg được xem là hiệu áp thực sự rất rộng.

Bạn có thể hình dung đơn giản như sau:

Huyết áp	Hiệu áp	Cách hiểu
120/80	40 mmHg	Mức điển hình
125/80	45 mmHg	Không nhất thiết bất thường
130/80	50 mmHg	Cần nhìn cả hai chỉ số
140/80	60 mmHg	Tâm thu đã cao theo WHO
150/80	70 mmHg	Hiệu áp rộng, tâm thu cao
160/70	90 mmHg	Hiệu áp khá rộng, cần đánh giá
180/80	100 mmHg	Tâm thu rất cao, cần chú ý

Bảng trên chỉ giúp bạn đọc con số dễ hơn, không thay thế chẩn đoán y khoa.

Xem thêm: Bệnh đái tháo đường và cao huyết áp: Tìm hiểu mối liên hệ và cách phòng ngừa

Hiệu áp rộng nhưng huyết áp tâm trương thấp có nguy hiểm không?

Trường hợp này nên được nhìn kỹ hơn, nhất là ở người lớn tuổi.

Ví dụ bạn đo:

160/65 mmHg → hiệu áp 95 mmHg.

Ở đây có hai vấn đề cùng xuất hiện: tâm thu cao và tâm trương tương đối thấp.

Không nên chỉ nhìn thấy số dưới 65 rồi nghĩ rằng “huyết áp thấp”. Số tâm thu 160 mmHg vẫn là mức cao.

WHO cho biết tăng huyết áp được xác định khi tâm thu ≥140 mmHg và/hoặc tâm trương ≥90 mmHg ở các lần đo xác nhận.

Ngoài ra, hiệu áp rộng kéo dài có thể là thông tin để bác sĩ đánh giá thêm về sức khỏe tim mạch và độ đàn hồi của mạch máu.

Nếu tình trạng này xuất hiện nhiều lần, bạn nên ghi lại kết quả thay vì chỉ quan sát một lần.

Hiệu áp hẹp có đáng lo không?

Hiệu áp quá hẹp cũng không nên tự bỏ qua, nhưng một lần đo thấp chưa đủ để kết luận.

Ví dụ:

100/85 → hiệu áp chỉ 15 mmHg.

Hiệu áp được tính từ hai con số nên nó có thể thay đổi theo thời điểm, tư thế, nhịp tim và tình trạng tuần hoàn.

Cleveland Clinic lưu ý hiệu áp rất hẹp, đặc biệt khi lặp lại, có thể cần được bác sĩ đánh giá trong bối cảnh toàn bộ sức khỏe.

Nếu bạn đồng thời có chóng mặt, ngất, khó thở, đau ngực, yếu nhiều hoặc cảm giác bất thường, đừng chỉ tự tính hiệu áp ở nhà rồi chờ xem.

Làm sao biết hiệu áp của mình có bất thường thật hay chỉ do đo sai?

Đây là phần rất quan trọng.

Huyết áp thay đổi theo thời điểm trong ngày. Cà phê, vận động, căng thẳng hoặc tư thế cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả. AHA lưu ý stress, caffeine và vận động có thể tạm thời làm huyết áp tăng.

Bạn nên:

Ngồi nghỉ trước khi đo.
Giữ lưng tựa vào ghế.
Đặt hai chân trên sàn.
Không bắt chéo chân.
Đặt cánh tay ngang mức tim.
Không nói chuyện khi máy đang đo.
Dùng vòng bít đúng kích thước.
Đo nhiều lần và ghi lại kết quả.

WHO cũng nhấn mạnh huyết áp cần được đo theo quy trình chuẩn, với người đo ngồi thoải mái, lưng được hỗ trợ, chân không bắt chéo và vòng bít phù hợp.

Điều này rất quan trọng vì một lần đo sai có thể khiến bạn lo lắng không cần thiết.

Có nên theo dõi hiệu áp tại nhà bằng máy đo huyết áp không?

Có, nếu bạn thường xuyên phải theo dõi huyết áp.

Ví dụ, một người 60 tuổi thấy huyết áp thường xuyên khoảng 150/80. Thay vì chỉ đo khi cảm thấy mệt, họ có thể theo dõi đều đặn vào cùng các khung giờ và ghi lại kết quả.

Trong tình huống này, máy đo huyết áp B1 AFIB của Microlife có thể được dùng để theo dõi huyết áp tại nhà.

Cách sử dụng cũng khá đơn giản: ngồi nghỉ, quấn vòng bít đúng vị trí rồi đo theo hướng dẫn của máy. Nếu bạn muốn theo dõi xu hướng thay vì nhìn từng con số riêng lẻ, việc ghi lại kết quả theo ngày sẽ hữu ích hơn.

Điều quan trọng là máy đo tại nhà chỉ giúp theo dõi chỉ số. Nó không thể tự xác định nguyên nhân khiến hiệu áp rộng hay hẹp.

Xem thêm: Nhịp tim thai 7 tuần: Biết trai hay gái không?

AHA cũng khuyến nghị theo dõi huyết áp tại nhà có thể giúp nhận biết xu hướng và cung cấp thêm thông tin cho nhân viên y tế khi đánh giá tình trạng huyết áp.

Khi nào chênh lệch huyết áp cần đi khám sớm?

Nếu bạn thường xuyên nhận thấy hiệu áp khoảng 60 mmHg trở lên, đặc biệt khi đi kèm tâm thu cao, nên trao đổi với bác sĩ.

Ví dụ:

– 145/80 lặp lại nhiều ngày.

– 150/75 lặp lại nhiều lần.

– 160/70 thường xuyên.

– 170/70 hoặc cao hơn.

Điểm đáng chú ý ở đây không chỉ là “khoảng cách giữa hai số”, mà là tâm thu đang cao đến đâu và tình trạng đó kéo dài bao lâu.

Nếu huyết áp đo được trên 180/120 mmHg, AHA khuyến cáo đo lại sau ít nhất một phút. Nếu vẫn cao và xuất hiện đau ngực, khó thở, yếu hoặc tê, thay đổi thị lực hay khó nói, cần cấp cứu ngay.

Người có hiệu áp rộng nên thay đổi gì trong sinh hoạt?

Bạn không cần bắt đầu bằng những thay đổi quá phức tạp.

Hãy tập trung vào những việc có tác động rõ đến huyết áp:

Ăn giảm muối. Đặc biệt chú ý thực phẩm chế biến sẵn và các món nhiều nước mắm, nước tương hoặc đồ muối.

Vận động đều. Đi bộ, đạp xe hoặc hoạt động thể chất phù hợp với sức khỏe.

Giữ cân nặng hợp lý.
Hạn chế rượu bia và không hút thuốc.
Theo dõi huyết áp đều đặn.

WHO khuyến nghị chế độ ăn lành mạnh, giảm muối, tăng hoạt động thể chất, bỏ thuốc lá và kiểm soát cân nặng để hỗ trợ kiểm soát huyết áp.

Và nếu bác sĩ đã kê thuốc huyết áp, không tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc chỉ vì một vài lần đo thấy huyết áp đẹp.

5 câu hỏi thường gặp về chênh lệch huyết áp tâm thu và tâm trương

Chênh lệch huyết áp 40 mmHg có bình thường không?

Có. Hiệu áp 40 mmHg là mức điển hình, chẳng hạn huyết áp 120/80 mmHg cho hiệu áp 40.

Chênh lệch huyết áp 60 mmHg có cao không?

60 mmHg là mức hiệu áp khá rộng và nên được nhìn cùng huyết áp tâm thu, tuổi và tình trạng sức khỏe; nếu lặp lại thường xuyên, nên trao đổi với bác sĩ.

Huyết áp 150/80 thì chênh lệch bao nhiêu?

Huyết áp 150/80 có hiệu áp là 70 mmHg vì 150 trừ 80 bằng 70.

Huyết áp 140/80 có phải cao không?

Theo WHO, tâm thu từ 140 mmHg trở lên có thể đáp ứng ngưỡng tăng huyết áp nếu được xác nhận qua các lần đo phù hợp, dù tâm trương chỉ 80 mmHg.

Có nên dùng máy đo huyết áp B1 AFIB để theo dõi hiệu áp không?

Có thể dùng để theo dõi huyết áp tại nhà. Tuy nhiên, hiệu áp chỉ là một thông tin bổ sung và không thay thế việc bác sĩ đánh giá nguyên nhân hoặc nguy cơ tim mạch.

Vậy chênh lệch huyết áp tâm thu và tâm trương bao nhiêu là bình thường?

Nếu bạn đang thắc mắc “chênh lệch huyết áp tâm thu và tâm trương bao nhiêu là bình thường?”, hãy nhớ một con số dễ nhất là khoảng 40 mmHg.

Nhưng đừng biến 40 thành một “mốc cứng”.

Hiệu áp có thể thay đổi theo tuổi và từng thời điểm. Quan trọng hơn, bạn cần nhìn cả tâm thu, tâm trương, hiệu áp và xu hướng qua nhiều lần đo.

Ví dụ, 120/80 cho hiệu áp 40. Trong khi 150/80 cho hiệu áp 70. Cả hai đều có khoảng cách giữa hai số, nhưng trường hợp thứ hai đáng chú ý hơn vì tâm thu đã cao.

WHO xác định tăng huyết áp ở người trưởng thành khi tâm thu ≥140 mmHg và/hoặc tâm trương ≥90 mmHg, được xác nhận ở những ngày khác nhau.

Vì vậy, nếu bạn thường xuyên thấy hiệu áp rộng, đặc biệt khoảng 60 mmHg trở lên, hãy ghi lại huyết áp trong nhiều ngày và trao đổi với nhân viên y tế.

Nếu theo dõi tại nhà, máy đo huyết áp B1 AFIB của Microlife có thể giúp bạn chủ động ghi nhận các chỉ số thay đổi theo thời gian. Cái cần quan tâm không phải chỉ là một con số đẹp hay xấu, mà là huyết áp của bạn đang có xu hướng như thế nào.

Microlife – Công nghệ Thụy Sĩ Chuẩn vàng sức khỏe

Hotline: 0972 597 600 để được chuyên gia tư vấn miễn phí.

Địa chỉ: Microlife Việt Nam – 89 Trần Văn Dư, Phường Tân Bình, TPHCM

Đặt hàng chính hãng và nhận ưu đãi tại: https://microlife.com.vn/danh-muc/thiet-bi-gia-dinh/may-do-huyet-ap/

NỘI DUNG LIÊN QUAN